RDA-waarde van tandpasta: de referentiegids

De RDA-waarde meet hoeveel slijtage een tandpasta aan je tanden veroorzaakt. Het is het nuttigste getal om een tandpasta te kiezen, en bijna niemand vermeldt het.

Deze pagina bundelt wat controleerbaar is: de normatieve definitie, de officiële schaal, de drempels per situatie en een RDA-tabel van tandpasta’s die in Frankrijk verkocht worden, waarin elke waarde een bron heeft. Er circuleren al jaren tabellen online, van elkaar overgeschreven zonder bron of datum; deze doet het omgekeerde: ze neemt alleen traceerbare waarden op, geeft bandbreedtes als metingen uiteenlopen en zegt duidelijk welke merken niets publiceren.

Wat de RDA meet

RDA staat voor Relative Dentin Abrasivity: de relatieve abrasie van het tandbeen (dentine). De waarde is sinds 1998 vastgelegd in de norm DIN EN ISO 11609.

Het principe van de meting: een stukje dentine wordt geborsteld met de geteste tandpasta, en de slijtage wordt vergeleken met die van een referentiepasta. Het resultaat is een getal zonder eenheid. Hoe hoger, hoe meer het product de tand slijt.

Twee nuances die bepalen hoe je het getal leest:

• De meting gaat over het dentine, niet over het glazuur. Glazuur is veel harder: een tandpasta die blootliggend dentine beschadigt, kan op intact glazuur geen effect hebben.
• De RDA beschrijft alleen het product. De echte slijtage hangt ook af van hoe hard je drukt, de hardheid van je borstel en hoe lang je poetst. Een milde tandpasta die verkeerd gebruikt wordt, slijt meer dan een gemiddelde tandpasta die goed gebruikt wordt.

De officiële schaal

De norm hanteert 250 als wettelijke grens: daaronder geldt een tandpasta als een leven lang bruikbaar. Het is een veiligheidsplafond, geen aanbeveling: 250 blijft zeer abrasief. De Amerikaanse richtpunten gaan dezelfde kant op: het keurmerk van de ADA (American Dental Association) vereist een RDA van ten hoogste 250, en de FDA raadt aan niet boven 200 te gaan. Geen van deze plafonds is een advies voor dagelijks gebruik.

De praktische vuistregel: onder 70 zit je goed, wat je situatie ook is. Tussen 70 en 100 hangt het af van de toestand van je tandvlees. Boven 100 bespreek je langdurig dagelijks gebruik met een tandarts.

Waarom het getal bijna nooit op de tube staat

Omdat niets verplicht om het te vermelden. De RDA-waarde is geen verplichte vermelding op het Europese cosmetica-etiket. Een fabrikant kan zijn RDA dus meten, hem perfect kennen en hem niet meedelen.

Dat is vooral vervelend bij ‘whitening’-producten, waarvan het effect vaak berust op sterker polijsten, dus op een hogere abrasiviteit. Een tandpasta die snel op vlekken werkt, is een tandpasta die schuurt; zonder getal weet je niet hoe sterk.

De RDA-tabel van tandpasta’s die in Frankrijk verkocht worden

Hoe deze tabel is opgebouwd

Elke waarde komt uit een van deze twee soorten bronnen, per regel vermeld:

• Noord-Amerikaanse academische compilatie: RDA-metingen die tussen 1995 en 2008 gepubliceerd zijn volgens de methode-Hefferren (de historische auteur van het RDA-protocol) en die op grote schaal verspreid zijn in de tandheelkundige bijscholing. Veel van deze producten worden in Frankrijk onder dezelfde naam verkocht.
• Waarden die de fabrikanten zelf publiceren: CP GABA (elmex, meridol) en Haleon (Sensodyne Pronamel) delen de RDA van sommige formules mee.

Drie beperkingen om in gedachten te houden, die het teken ‘≈’ verklaren:

• Dezelfde pasta, gemeten in twee laboratoria, kan resultaten geven die zo’n 20 % uiteenlopen. De RDA is een ordegrootte, geen natuurkundige constante.
• Formules veranderen: een meting uit 2005 beschrijft de formule van 2005. De waarden uit de academische compilatie zijn dus richtwaarden voor een productlijn, geen certificaten van de tube in het schap.
• Een product dat niet in de tabel staat, is niet goed of slecht: het betekent alleen dat er geen traceerbare waarde bestaat (zie de lijst verderop).

Compilatie afgesloten op 13 augustus 2026. Onze eigen producten staan in de tabel onder dezelfde voorwaarden als de andere, met hun bron.

De tabel, van mild naar meest abrasief

Waar het om gaat: tussen de uitersten in het schap zit een verschil van 1 tot 30, en de ‘whitening’-producten van de grote merken zitten geconcentreerd in de hoge tot zeer hoge zone, precies die waar dagelijks gebruik ter discussie staat.

De merken die geen enkele waarde publiceren

Op de datum van de compilatie vonden we geen enkele traceerbare RDA-waarde (geen publicatie van de fabrikant, geen meting met bron) voor de meeste producten van: Signal, Parodontax, Oral-B, Fluocaril, Email Diamant, Sanogyl, Vademecum, en ook niet voor de overgrote meerderheid van de Franse biomerken en de vaste tandpasta’s.

Die stilte is op zich al informatie. Deze producten zijn niet noodzakelijk abrasief, maar de enige manier om het te weten is de waarde op te vragen bij de klantenservice. Een merk dat weigert hem te delen, vertelt je al iets.

Fabrikanten: als je over een meting volgens ISO 11609 beschikt, stuur ons die samen met het testrapport, dan voegen we ze toe aan de tabel met vermelding van de bron.

De tabel en de gegevens op deze pagina mogen vrij hergebruikt worden (artikel, blog, patiëntenmateriaal, pers) op één voorwaarde: deze pagina als bron vermelden, met een link.

Zo kom je de RDA van je tandpasta te weten

1. Kijk op de verpakking. Sommige merken, vooral Duitse en Zwitserse, drukken hem af. In Frankrijk is dat zeldzaam.
2. Vraag het de fabrikant. De klantenservice heeft het gegeven. Een merk dat weigert het te delen, vertelt je al iets.
3. Lukt dat niet, lees dan de ingrediëntenlijst. Die geeft het getal niet, maar wel het soort schuurmiddel: gehydrateerd silica maakt zowel milde als abrasieve formules mogelijk; calciumcarbonaat en vooral ongekalibreerd natriumbicarbonaat in poedervorm trekken de waarde omhoog; hydroxyapatiet blijft onderaan de schaal.
4. Wees voorzichtig met poeders. Los verkochte houtskool, baking soda of klei heeft geen gemeten RDA: de fijnheid van de deeltjes verschilt per partij, en niets is gekalibreerd.

Welke drempel je aanhoudt, afhankelijk van je situatie

Wat de RDA niet zegt

Een lage waarde maakt nog geen goede tandpasta. Je hebt ook nodig:

• fluoride, 1450 ppm voor een volwassene, het enige ingrediënt waarvan de werking tegen gaatjes algemeen erkend is;
• een gerichte werking op je echte probleem, vlekken, gevoeligheid of tandvlees;
• een textuur die je prettig vindt, want een tandpasta die je twee keer per dag gebruikt, is meer waard dan een perfecte tandpasta die je na een week laat liggen.

Omgekeerd is een hoge RDA niet automatisch uitgesloten voor af en toe gericht gebruik. Het is de herhaling die slijt, niet het losse gebruik.

Waar de tandpasta’s van ÉclatDent staan

Al onze formules zijn geselecteerd onder de drempel van 70, die van lage abrasiviteit, met fluoride 1450 ppm: dat is de regel ‘ÉclatDent’ in de tabel hierboven, onder dezelfde voorwaarden als de andere. Het is een toelatingscriterium voor het assortiment: een formule die snel schuurt maar het glazuur slijt, geeft een resultaat dat zich binnen enkele maanden tegen je keert, omdat bekrast glazuur meer pigment vasthoudt.

Om te kiezen op basis van je situatie, bekijk onze koopgids of de quiz van twee minuten.

De productpagina’s van onze formules: Anti-Vlekken Koffie, Anti-Vlekken Tabak, Actieve Houtskool Witheid en Zacht Wit Kokos, of de volledige collectie Tandpasta’s.

Veelgestelde vragen

Reinigt een lage RDA minder goed?

Nee. Reinigen komt in de eerste plaats van het mechanische poetsen en de oppervlakteactieve stoffen, niet van schuren. Een hoge RDA versnelt het verwijderen van vlekken die er al zitten, ten koste van het glazuur.

Heeft baking soda een hoge RDA?

Tegen de intuïtie in: nee, als het gekalibreerd is. Fijn farmaceutisch bicarbonaatpoeder heeft een RDA van ongeveer 7, omdat het kristal zacht is en oplost. Het probleem zit ergens anders: los verkocht verschilt de korrelgrootte per partij en krassen grove kristallen; en alleen gebruikt levert het geen fluoride.

En actieve kool?

Alles hangt af van de korrelgrootte. Ruwe poeders zijn vaak te grof en krassen het glazuur; in een geformuleerde tandpasta is de abrasiviteit gekalibreerd. Houtskool bleekt niet, het polijst.

Bestaat er een officiële lijst met RDA-waarden per merk?

Nee. Geen enkele instantie publiceert een register, en de tabellen die online rondgaan zijn vaak van elkaar overgeschreven, zonder bron of datum. Precies daarom vermeldt onze tabel per regel de bron, geeft ze bandbreedtes en zet ze de merken zonder gepubliceerde waarde apart, in plaats van een getal te verzinnen.

Welke RDA voor een tandpasta tegen vlekken?

Dat is de categorie met het grootste verschil: van goed gekalibreerde milde formules tot pasta’s boven 150, of zelfs 200 voor sommige historische ‘rokers’-producten. De eenvoudige regel: een dagelijks effect op oppervlakkige vlekken moet komen van zacht polijsten (RDA < 70) en regelmaat, niet van schuren. De trends van 2026 gaan trouwens dezelfde kant op: optische correctoren zoals de paarse tandpasta (geen abrasie, geen reiniging) aan de ene kant, remineralisatie met fluoride of hydroxyapatiet aan de andere kant, het hele ecosysteem gaat richting behoud van het glazuur, precies wat je met de RDA-waarde kunt controleren.

Verandert de RDA met de borstel?

De waarde van het product verandert niet, de echte slijtage wel. Een harde borstel en hard drukken kunnen een milde tandpasta agressiever maken dan een gemiddelde tandpasta die correct gebruikt wordt.

Deze informatie is algemeen en vervangt het advies van een tandarts niet. Bij gevoeligheid, terugtrekkend tandvlees of zichtbare slijtage vraag je professioneel advies.

Bronnen

Deze pagina noemt alleen raadpleegbare bronnen. De links hieronder zijn gecontroleerd op 21 augustus 2026; als er geen stabiele openbare bron bestaat, staat de bron in tekst vermeld, zonder link, in plaats van verzonnen.

De meetmethode van de RDA

• Hefferren, John J. ‘A Laboratory Method for Assessment of Dentrifrice Abrasivity’, Journal of Dental Research, vol. 55, nr. 4, juli 1976, p. 563-573. DOI: 10.1177/00220345760550040301. Basisartikel van de RDA-methode (abrasie van dentine gemeten met een radioactieve tracer), afkomstig van het Laboratory Abrasion Committee van de American Dental Association. Pagina van de uitgever (Engelstalig).
• Maragliano-Muniz, Pamela. ‘Protected by a safe RDA: setting the record straight about toothpaste abrasivity’, RDH Magazine, 13 december 2016. Beschrijft de oorsprong van de methode (Kitchin & Robinson, 1948; Hefferren, 1976) en de aanvaarding ervan als internationale norm vanaf 1995. Lees het artikel (Engelstalig).

De norm en de drempels

• ISO 11609, Dentistry, Dentifrices, Requirements, test methods and marking (Tandheelkunde, Tandpasta’s, Eisen, testmethoden en markering). Geldende editie: ISO 11609:2017, overgenomen als Europese norm EN ISO 11609:2017; de norm bepaalt de meting van de relatieve abrasiviteit van dentine (RDA) en glazuur (REA) en de abrasiviteitsgrens. Betalend document, verspreid door ISO en de nationale normalisatie-instellingen. We geven geen link: de pagina’s van de ISO-catalogus konden bij het schrijven van deze sectie niet automatisch gecontroleerd worden.
• American Dental Association, informatieblad Toothpastes (Oral Health Topics). Bron van het plafond van 250 op deze pagina: ‘All dentifrices at or below 2.5 times the reference value, or 250 RDA, are considered safe and effective’, en voorwaarde voor het ADA-keurmerk. Bekijk het informatieblad (Engelstalig).

De academische compilatie 1995-2008

• De regels in de tabel met ‘Academische compilatie’ nemen RDA-metingen over van Noord-Amerikaanse handelsproducten, uitgevoerd volgens de methode-Hefferren en gepubliceerd tussen 1995 en 2008, sindsdien veel verspreid in de tandheelkundige bijscholing in de Verenigde Staten.
• Een noodzakelijke eerlijke kanttekening: er bestaat geen officieel register van deze waarden. De versies die vandaag circuleren zijn overgeschreven pdf-tabellen, vaak zonder datum of publicatiereferentie; we noemen er bewust geen enkele als primaire bron. De primaire bron die je moet opvragen, is het testrapport van het laboratorium dat de meting uitvoerde, volgens de methode die Hefferren (1976) beschreef en ISO 11609 normaliseerde.
• Daarom staan deze waarden met ‘≈’ vermeld en worden ze voorgesteld als richtwaarden voor een productlijn, niet als certificaten van het product in het schap.

De waarden die fabrikanten meedelen

• CP GABA (merken elmex en meridol): RDA-waarden die de fabrikant voor sommige formules meedeelt, via documentatie voor zorgprofessionals en de klantenservice. Op de datum van schrijven publiceerde geen enkele stabiele openbare pagina ze op een controleerbare manier: daarom geven we geen link.
• Haleon (merk Sensodyne, lijn Pronamel): dezelfde situatie, een bandbreedte die de fabrikant meedeelt, zonder controleerbare openbare pagina op het moment van schrijven. De professionele pagina van Haleon, geraadpleegd op 21 augustus 2026, publiceert geen enkele RDA-waarde.
• Deze twee regels zijn dus overgenomen zoals de fabrikanten ze meedeelden. We vervangen deze vermelding door een link zodra er een officiële en stabiele publicatie beschikbaar is.

Een fout melden of een meting aanleveren

• Elke waarde in deze tabel kan betwist of aangevuld worden. Fabrikanten, laboratoria en zorgverleners: stuur ons een meting volgens ISO 11609 samen met het testrapport, dan voegen we ze toe met vermelding van de bron. Een waarde zonder controleerbare bron komt niet in de tabel, en een waarde in de tabel waarvan de bron niet standhoudt, gaat eruit.