Tandheelkundige woordenlijst
De woorden die je tegenkomt op een tube tandpasta, bij de tandarts of in onze artikelen, uitgelegd in twee zinnen. Elk begrip verwijst naar het artikel dat er dieper op ingaat.
Tanden en tandvlees
Glazuur
De buitenste laag van de tand, het hardste weefsel van het menselijk lichaam. Het groeit niet aan, maar het oppervlak kan remineraliseren dankzij fluoride en speeksel. Lees het artikel
Dentine
Het weefsel onder het glazuur, zachter en doorkruist door piepkleine kanaaltjes. Ligt het bloot, dan kunnen kou of zoetigheid gevoeligheid veroorzaken. Lees het artikel
Tandplak
Een kleverige laag bacteriën die zich voortdurend opnieuw op de tanden vormt. Je verwijdert het door te poetsen en tussen de tanden te reinigen. Lees het artikel
Tandsteen
Tandplak die verkalkt en verhard is. Het gaat niet meer weg met de borstel: alleen een gebitsreiniging bij de tandarts of mondhygiënist verwijdert het.
Gingivitis
Een ontsteking van het tandvlees door tandplak: het wordt rood, zwelt op en bloedt bij het poetsen. Met een regelmatige mondhygiëne is het omkeerbaar. Lees het artikel
Parodontitis
Een diepere aantasting van de weefsels die de tand op zijn plaats houden (tandvlees, bot, kaakbandje). Die behandel je bij de tandarts, niet met een tandpasta. Lees het artikel
Terugtrekkend tandvlees
Het tandvlees trekt zich terug en legt de wortel van de tand bloot. Te hard poetsen en tandvleesziekte zijn veelvoorkomende oorzaken. Lees het artikel
Extrinsieke en intrinsieke verkleuringen
Extrinsieke verkleuringen zijn aanslag aan de oppervlakte (koffie, thee, tabak, wijn) die een tandpasta kan vervagen. Intrinsieke zitten in de tand zelf (leeftijd, erfelijkheid, medicijnen): daar kan alleen een professional iets aan doen. Lees het artikel
Mondmicrobioom
Alle micro-organismen die in de mond leven, honderden soorten. Het evenwicht daartussen telt even zwaar als schone tanden. Lees het artikel
De ingrediënten
Fluoride
Een mineraal dat het glazuur versterkt en helpt cariës te voorkomen; het is het anti-cariësingrediënt waarover consensus bestaat. De referentiedosering voor volwassenen is 1450 ppm. Lees het artikel
ppm
Parts per million (delen per miljoen): de eenheid waarin fluoride wordt gedoseerd. 1450 ppm komt overeen met 0,145 % fluoride; in de Europese Unie gaat een vrij verkrijgbare tandpasta niet boven 1500 ppm. Lees het artikel
Hydroxyapatiet
Het belangrijkste mineraal van het glazuur, in het laboratorium nagemaakt voor sommige tandpasta's. Er is minder bewijs voor het anti-cariëseffect dan voor fluoride. Lees het artikel
Silica
Het meest gebruikte milde schuurmiddel in tandpasta. Het poetst aanslag aan de oppervlakte weg; hoe fijn het is, bepaalt hoe schurend de formule is. Lees het artikel
Actieve kool
Een zeer poreus zwart poeder dat in sommige tandpasta's tegen vlekken zit. Het werkt aan de oppervlakte en verandert de natuurlijke kleur van de tand niet. Lees het artikel
Natriumbicarbonaat
Een mild en licht basisch schuurmiddel (baking soda). In een uitgebalanceerde tandpasta helpt het oppervlakkige vlekken weg te poetsen; puur en droog gewreven is het agressiever. Lees het artikel
Peroxide en PAP
Waterstofperoxide en carbamideperoxide maken de kleur van de tand lichter; in de Europese Unie mag boven 0,1 % waterstofperoxide alleen de tandarts ze gebruiken. PAP, dat wordt aangeprezen in producten "zonder peroxide", werkt ook door oxidatie. Lees het artikel
Xylitol
Een zoetstof die de bacteriën die cariës veroorzaken niet kunnen vergisten. Je vindt het vooral in suikervrije kauwgom.
Etiketten en meetwaarden
RDA
Relative Dentin Abrasivity: de maat voor de slijtage die een tandpasta aan het dentine veroorzaakt. 250 is de bovengrens van de ISO 11609-norm; onder 70 geldt de abrasiviteit als laag. Lees het artikel
PAO
Period After Opening: het geopende potje op de verpakking, gevolgd door een aantal maanden (bijvoorbeeld 12M). Het geeft aan hoe lang je het product na opening kunt gebruiken. Lees het artikel
INCI
De internationale nomenclatuur van cosmetische ingrediënten. De lijst staat op de verpakking, in afnemende concentratie voor de ingrediënten boven 1 %. Lees het artikel
Handelingen en hulpmiddelen
Rager
Een klein conisch of cilindrisch borsteltje dat tussen de tanden reinigt. De maat kies je op basis van de ruimte: hij moet erdoor kunnen zonder te forceren. Lees het artikel
Waterflosser
Een apparaat dat een pulserende waterstraal tussen de tanden en langs het tandvlees spuit. Het vult het poetsen aan, maar vervangt het niet. Lees het artikel
Sonische tandenborstel
Een elektrische tandenborstel waarvan de kop zijwaarts trilt op een zeer hoge frequentie. Een oscillerend-roterende tandenborstel heeft daarentegen een ronde kop die afwisselend de ene en de andere kant op draait. Lees het artikel
Compatibele opzetborstel
Een generieke opzetborstel die is ontworpen om op het handvat van een ander merk te passen. Hij is niet gemaakt of goedgekeurd door dat merk, dat alleen wordt genoemd om de compatibiliteit aan te geven. Lees het artikel
Halitose
De medische term voor aanhoudende slechte adem. Meestal komt die uit de mond zelf: aanslag op de tong, tandvlees, een droge mond. Lees het artikel
Bruxisme
Tandenklemmen of tandenknarsen, vaak 's nachts en zonder dat je het merkt. Het slijt het glazuur en kan de kaak vermoeien. Lees het artikel
Tandjuweel
Een klein kristal met een platte achterkant dat tijdelijk op het glazuur van een gezonde tand wordt geplakt, zonder te boren. Het is een cosmetisch sieraad, alleen voor volwassenen. Lees het artikel
Zuurerosie
Verlies van glazuur door zuren uit dranken en voeding (frisdrank, citrusvruchten, wijn), en niet door bacteriën. Even wachten met poetsen na een zure maaltijd beperkt het. Lees het artikel